این گزارش موردی، پایش عصبشناسی در حین جراحی دیسک کمری با اندوسکوپ را در یک زن ۷۶ ساله مبتلا به تنگی مجرای نخاعی کمری و بیرونزدگی دیسک کمری توصیف میکند و بر پایش پتانسیلهای حسی برانگیخته پوستی (SSEP)، پتانسیلهای حرکتی برانگیخته ترانسکرانیال (MEP)، الکترومیوگرافی (EMG) و محافظت بلادرنگ ریشههای عصبی تمرکز دارد.
زنی هفتاد و شش ساله برای انجام جراحی آندوسکوپی دیسک کمری به دلیل تنگی مجرای نخاعی کمری و بیرونزدگی دیسک کمری برنامهریزی شده بود. قبل از جراحی، او در هر دو اندام تحتانی خود درد و ضعف داشت، اما همچنان قادر به راهرفتن بود.
۲. هدف جراحی
اهداف جراحی شامل حذف دقیق هسته ژلهای بیرونزده زیر دید آندوسکوپی، آزادسازی ریشه عصبی فشردهشده، انجام روش کمتهاجمی برای آزادسازی فشار، تسکین درد و ضعف بیمار و بهبود کیفیت زندگی او بود.
دوم. روشها و رویههای نظارت عصبفیزیولوژیک در حین عمل
روشهای پایش عصبشناسی که معمولاً در حین جراحی آندوسکوپی دیسک کمری استفاده میشوند، شامل پتانسیلهای برانگیخته حسی (SEP)، پتانسیلهای برانگیخته حرکتی (MEP) و الکترومیوگرافی (EMG) میباشند.
از سیپیپی برای نظارت بر سلامت ستونهای پشتی و مسیرهای هدایت حسی استفاده شد.
از اِماِیپی برای نظارت بر بخش جلویی نخاع، راههای عصبی قشری-نخاعی و عملکرد ریشههای عصبی حرکتی استفاده شد.
از الکترومیوگرافی (امجی) عمدتاً برای تشخیص فوری تحریک مستقیم ریشه عصبی در زمان عمل، ارائه هشدار فوری در حین عمل جراحی و کمک به پیشگیری از آسیب مکانیکی عصبی استفاده شد.
پارامترهای نظارت، اهداف، معیارهای هشدار و یافتههای درونعملی برای هر روش نظارتی در ادامه توضیح داده شدهاند.
۱. پتانسیلهای برانگیخته حسی (پتانسیلهای برانگیخته حسی اندام تحتانی یا الاساِیپی)
۱) آرایش الکترودها
الکترودهای ثبت: الکترود ثبت در نقطه سیزد روی پوست سر قرار گرفت و افزد بهعنوان الکترود مرجع استفاده شد.
الکترودهای تحریک: اعصاب تیبیال خلفی دو طرفه در ناحیه مچ پا تحریک شدند.
۲) پارامترهای ثبت و تحریک
پارامترهای ضبط
| پارامتر | تنظیمات |
|---|---|
| فیلتر فرکانس پایین | 30 هرتز |
| فیلتر فرکانس بالا | 500 هرتز |
| سرعت ج barr | 10 میلی ثانیه |
| حساسیت | ۲ میکروولت |
پارامترهای تحریک
| پارامتر | تنظیمات |
|---|---|
| فرکانس تحریک | ۲٫۳۳ هرتز |
| نوع پالس | پالس تکفاز |
| عرض پالس | ۲۰۰ میکروثانیه |
| شدت تحریک | ۲۵ میلیآمپر، جریان ثابت |
۳) نقاط نظارتی
پیش از جراحی، باید بیمار از نظر بیحسی اندامهای تحتانی ارزیابی شود و هر گزارش الکترومیوگرافی (EMG) موجود پیش از جراحی بررسی گردد. در صورت وجود، آزمایش EMG پیش از جراحی میتواند به عنوان مرجعی برای پایش در حین عمل جراحی استفاده شود.
پاسخهای حسی برانگیختهشده ستون فقرات (SEP) باید در طول کل عمل جراحی بهصورت مداوم پایش شوند و تغییرات در دامنه و تأخیر موجها مورد توجه قرار گیرد. کاهش دامنه حداقل ۵۰ درصد یا افزایش تأخیر حداقل ۱۰ درصد بهعنوان نشانهای از احتمال آسیب به هدایت ریشههای عصبی و نیازمند آزادسازی فوری توصیف شده است. پایش مداوم همچنین هشدار لحظهای دربارهٔ احتمال آسیب به مسیرهای حرکتی ارائه میدهد و هدف آن کاهش خطر ضعف، فلج یا اختلال حرکتی اندامهای تحتانی پس از جراحی است.
مورد گزارششده منشأ تغییرات زیرین در پاسخهای حسی برانگیختهشده لومن پایینی (LSEP) را ثبت کرده است:
پایه پیش از جراحی: موج پایهای پایدار بهدست آمد.
در حین بررسی اندوسکوپی: پاسخ حسی سمت راست کاهش یافت.
در حین برداشتن هسته پولپوس: پاسخ حسی-حرکتی سمت راست کاهش یافت.
در حین بستن جراحی: پاسخ سمت راست افزایش یافت و روندی به سوی بهبودی نشان داد.

موجنمای پایدار پیشازعملی پاسخ حسی-حرکتی اندام تحتانی برای تعیین خط پایه استفاده شد.

پاسخ حسی-حرکتی اندام تحتانی سمت راست در حین بررسی اندوسکوپی کاهش یافت.

پاسخ حسی-حرکتی اندام تحتانی سمت راست در حین برداشتن هسته پولپوس بلندشده کاهش یافت.

پاسخ حسی-حرکتی اندام تحتانی سمت راست در حین بستن جراحی افزایش یافت و روندی به سوی بهبودی نشان داد.
۲. پتانسیلهای حرکتی تحریکی (MEP)
۱) آرایش الکترودها
الکترودهای ثبتکننده: الکترودهای سوزنی در عضلاتی که توسط ریشههای عصبی L4 تا S1 عصبدهی میشوند، از جمله عضله چهارسر ران، عضله پیشانی ساق پا، عضله ساقپا و عضله بازکننده انگشت شست قرار گرفتند.
الکترودهای تحریککننده: تحریک الکتریکی از طریق جمجمه روی قشر حرکتی در موقعیتهای C1 و C2 اعمال شد.
۲) پارامترهای ثبت و تحریک
پارامترهای ضبط
| پارامتر | تنظیمات |
|---|---|
| فیلتر فرکانس پایین | 30 هرتز |
| فیلتر فرکانس بالا | ۳۰۰۰ هرتز |
| فیلتر ناچ | از |
| سرعت ج barr | 10 میلی ثانیه |
| حساسیت | ۵۰ میکروولت |
پارامترهای تحریک
| پارامتر | تنظیمات |
|---|---|
| نوع پالس | پالس تکفاز |
| تعداد پالسها در هر سری | 5 |
| عرض پالس | ۷۵ میکروثانیه |
| فرکانس سری | 1,000 هرتز |
| شدت تحریک | ۳۰۰ ولت |
۳) نقاط نظارتی
پیش از جراحی، باید ضعف اندام تحتانی و درجه قدرت عضلانی بیمار ارزیابی شود.
از آنجا که تحریک MEP ممکن است باعث حرکت بیمار شود، جراح باید قبل از هر تحریک در حین عمل جراحی، دستور متوقفکردن اقدام جراحی را دریافت کند. در پروندهٔ مبدأ ذکر شده است که کاهش دامنهٔ SEP به میزان حداقل ۳۰٪ یا افزایش زمان تأخیر به میزان حداقل ۱۰٪، نیازمند نظارت شدیدتر بر MEP است. یافتههای SEP باید همراه با شکلموج MEP تفسیر شوند تا مشخص شود آیا آسیب عصبی احتمالاً رخ داده است یا خیر.
نظارت بر MEP را میتوان در زمانی که عکسبرداری رادیوگرافی در حین عمل ضروری است، بهصورت همزمان نیز انجام داد. ناپدید شدن یا کاهش ناگهانی دامنهٔ MEP نشاندهندهٔ آسیب حاد احتمالی به مسیر حرکتی است و اقدام خطرناک باید بلافاصله متوقف شود.
هدف از نظارت بر MEP ارائهٔ هشدار بلادرنگ دربارهٔ آسیب به مسیر حرکتی و کمک به پیشگیری از ضعف، فلج و اختلال عملکرد حرکتی اندام تحتانی پس از عمل جراحی است.
پروندهٔ مبدأ مراحل زیر را برای MEP مستند کرده است:
پایهی پیشازعمل: پایه در زمانی ثبت شد که مسدودسازی عصبی-عضلانی هنوز بهطور کامل متابولیزه نشده بود.
در طول رادیوگرافی داخلعملی در حین بررسی اندوسکوپی: پایش MEP پس از متابولیزهشدن مسدودسازی عصبی-عضلانی انجام شد.
در طول بستن جراحی پسازعمل: شکلموج MEP تغییر قابلتوجهی نسبت به شکلموج ثبتشده در حین بررسی اندوسکوپی نشان نداد.

پایهی پیشازعمل MEP قبل از متابولیزهشدن کامل عامل مسدودکنندهی عصبی-عضلانی ثبت شد.

پایش MEP در طول رادیوگرافی داخلعملی که در حین بررسی اندوسکوپی و پس از متابولیزهشدن مسدودسازی عصبی-عضلانی انجام شد.

در طول بستن جراحی، شکلموج MEP تغییر قابلتوجهی نسبت به شکلموج ثبتشده در حین بررسی اندوسکوپی نشان نداد.
۳. الکترومیوگرافی (الامجی)
۱) آرایش الکترودها
الکترودهای ثبتکننده: الکترودهای ثبتکننده معمولاً روی عضلات چهارسر ران، پیشران ساق پا، ساقهپایی و بازکنندهی انگشت شست قرار داده میشدند.
۲) پارامترهای ثبت
| پارامتر | تنظیمات |
|---|---|
| فیلتر فرکانس پایین | 30 هرتز |
| فیلتر فرکانس بالا | ۳۰۰۰ هرتز |
| سرعت ج barr | ۱۰۰ میلی ثانیه |
| حساسیت | ۵۰ میکروولت |
۳) هدف پایش
از اِمجی برای نظارت بر تحریک مستقیم ریشه عصبی در زمان واقعی، ارائه هشدار فوری در حین عمل جراحی و کمک به پیشگیری از آسیب مکانیکی عصبی استفاده میشد.
فعالیت اِمجی بهصورت انفجاری یا مداوم نشاندهنده احتمال تحریک مکانیکی ریشه عصبی — از جمله تماس، کشیدگی یا فشار — است. هنگامی که چنین فعالیتی مشاهده شود، باید فوراً حرکت جراحی متوقف شده و موقعیت ابزار تنظیم گردد.
پروندهٔ مورد بررسی یافتههای اِمجی زیر را ثبت کرده است:
اِمجی پیشازعمل: سیگنال پایهٔ اِمجی.
در حین اکتشاف: فعالیت اِمجی بهصورت انفجاری رخ داد.
در حین حذف هستهٔ پالپوز: فعالیت اِمجی بهصورت انفجاری رخ داد.

سیگنال اِمجی پیشازعمل بهعنوان مبنای مقایسهٔ درونعملی استفاده شد.

فعالیت اِمجی بهصورت انفجاری در حین اکتشاف اندوسکوپی.

فعالیت اِمجی بهصورت انفجاری در حین حذف هستهٔ پالپوز بیرونزده.
در طول سوراخکردن و قرار دادن اندوسکوپ، سیگنال الکترومیوگرافی (EMG) فعالیت الکتریکی در حالت استراحت را نشان داد و شکلموج پتانسیلهای برانگیخته حسی (SEP) پایدار باقی ماند.
از آنجا که فاصله زمانی بین القای بیهوشی و شروع این نوع روش جراحی کوتاه بود و مسدودسازی عصبی-عضلانی هنوز بهطور کامل متابولیزه نشده بود، دامنه اولیه پتانسیلهای برانگیخته حرکتی (MEP) نسبتاً پایین بود. بنابراین، یک خط پایه تعیین شد تا مقایسه با تغییرات بعدی در طول عمل جراحی امکانپذیر باشد.

تحت دید اندوسکوپی، تیم جراحی فرآیند مفصلی فوقانی، رباط زرد، ریشه عصبی، کیسه دورال و هسته ژلهای بیرونزده را شناسایی کرد. سپس روند کاهش فشار در فضای دیسک انجام شد و هسته ژلهای بیرونزده که به مجرای نخاعی نفوذ کرده بود، خارج گردید.
در طول کشش هسته پالپوس بیرونزده، دامنه پاسخ حسی برانگیخته سمت راست حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش یافت. از آنجا که مسدودسازی عصبی-عضلانی همچنان در حال متابولیزهشدن بود، دامنه پاسخ حرکتی برانگیخته بالاتر از مقدار پیشاز جراحی بود. فعالیت الکترومیوگرافی انفجاری مشخصی در عضله قدامی ساقه پا سمت چپ در طول کشش هسته پالپوس بیرونزده مشاهده شد.


در طول آزادسازی ریشه عصبی و برداشتن هسته پالپوس بیرونزده، پاسخ حسی برانگیخته سمت چپ تغییر قابلتوجهی نداشت، درحالیکه پاسخ حسی برانگیخته سمت راست روندی به سوی بهبود نشان داد.
فعالیت الکترومیوگرافی انفجاری مشخصی در عضلات ساقه پا و قدامی ساقه پا سمت چپ در طول برداشتن هسته پالپوس بیرونزده مشاهده شد.

در پایان روش جراحی، میدان عمل بهطور کامل شسته شد. تیم جراحی تأیید کرد که هیچ خونریزی فعالی وجود ندارد و ریشه عصبی بهطور کامل آزاد شده است.
سپس مانیتورینگ MEP و SEP دوباره انجام شد. MEP تغییر قابلتوجهی نسبت به شکلموج ثبتشده در حین بررسی اندوسکوپی نشان نداد. SEP سمت چپ بدون تغییر باقی ماند، درحالیکه SEP سمت راست نسبت به مقدار داخلعملیاتی خود بخشی از بهبود را نشان داد.

مانیتورینگ داخلعملیاتی در طول جراحی دیسکبرداری کمری اندوسکوپی، نیازمندیهای مهمی را در مدیریت بیهوشی ایجاد میکند. عوامل بیهوشی میتوانند بر سیگنالهای عصبی-فیزیولوژیک تأثیر بگذارند؛ بنابراین باید مدیریت بیهوشی را پیش از عمل با متخصص بیهوشی برنامهریزی کرد تا مانیتورینگ دقیق امکانپذیر باشد.
عوامل مسدودکننده عصبی-عضلانی را هرگاه امکانپذیر باشد باید اجتناب کرد، زیرا ممکن است شکلموجهای EMG و MEP را سرکوب کنند. SEP در برابر سرکوب توسط بیهوشیهای استنشاقی حساس است. بنابراین بیهوشی کامل وریدی ترجیح داده میشود و در طول فرآیند، بیهوشی سبک تا متوسط با ثبات حفظ میگردد.
از آنجا که فاصلهٔ زمانی بین القای بیهوشی و شروع جراحی در این نوع روش کوتاه است، دوز القای مسدودکنندهٔ عصبی-عضلانی باید محدود به مقدار لازم برای انجام لولهگذاری تراشهای باشد. این امر امکان بهدستآوردن طیف موج MEP قابل ارزیابی را در زودترین زمان ممکن، یعنی پیش از یا بلافاصله پس از شروع جراحی، فراهم میکند.
پایش مداوم EMG، SEP و MEP در زمانهای مختلف و در حین انجام مانورهای جراحی میتواند تأثیر روش جراحی بر عملکرد عصبی را نشان دهد. هنگامی که مانوری مانند کشش یا الکتروکوتری بهطور مستقیم ریشهٔ عصبی را تحریک میکند، فعالیت غیرطبیعی EMG از جمله پتانسیلهای انفجاری ممکن است ظاهر شود. جراح باید بلافاصله مانور مربوطه را متوقف کرده و مسیر جراحی را تنظیم کند تا از آسیب عصبی بالقوهٔ غیرقابلبرگشت جلوگیری شود.
در این مورد، پاسخ حسی سمت چپ کاهش نیافت. پاسخ حسی سمت راست در طول بررسی اندوسکوپی کاهش یافت، اما این کاهش از ۲۰٪ بیشتر نشد. پاسخ سمت راست پس از بستهشدن روند بهبودی نشان داد و در نهایت پاسخ حسی سمت راست تنها ۸٫۷٪ نسبت به مقدار پایه قبل از جراحی کاهش یافت.
شکل موج پاسخ حرکتی (MEP) کاهش نیافت و زمان تأخیر نیز افزایش نیافت. این یافتهها به این معنا تفسیر شد که مسیرهای هدایت حسی و حرکتی بیمار احتمالاً آسیب قابل توجهی ندیدهاند. این روش جراحی اهداف مورد نظر را شامل حذف دقیق هسته پُلپوز، آزادسازی ریشه عصبی، کاهش فشار با روش حداقل تهاجمی و کاهش درد و ضعف را محقق ساخت و هدف آن بهبود کیفیت زندگی بیمار بود.
فشار خون، ضربان قلب و دمای بدن باید در محدودههای پایدار نگه داشته شوند. نوسانات قابل توجه فشار خون ممکن است تأمین خون را به ساقه مغز یا بافت عصبی مختل کند و بر سیگنالهای نوروفیزیولوژیک تأثیر بگذارد. دمای حین عمل جراحی باید بهدقت کنترل شود، زیرا کاهش دما ممکن است سرعت هدایت عصبی را کند کند و بر شاخصهای نظارتی تأثیر بگذارد.
همچنین تداخل الکترومغناطیسی ناشی از الکتروکوتری باید به حداقل رسید تا عملکرد صحیح تجهیزات نظارتی تضمین شود. کنترل آرتیفکت بخشی ضروری از نظارت است، زیرا به تیم کمک میکند تغییراتی را که مرتبط با اقدام جراحی نیستند، حذف کند.
جراحی کمری اندوسکوپی در فضای کاری محدودی انجام میشود که ریشه عصبی اغلب بلافاصله در کنار میدان جراحی قرار دارد. از آنجا که بیمار تحت بیهوشی عمومی نمیتواند بازخورد دردی داوطلبانهای ارائه دهد، پایش چندوجهی مداوم با استفاده از SEP، MEP و الکترومیوگرافی خودبهخودی (spontaneous EMG) هشدار لحظهای از آسیب احتمالی به ریشه عصبی یا نخاع را فراهم میکند و ممکن است به کاهش خطر بیحسی، ضعف یا فلج پس از جراحی کمک کند.
در این روش، الکترومیوگرافی (EMG) هشدار فوری از تحریک مستقیم ریشه عصبی را در حین دستکاری نزدیک اندوسکوپی ارائه میدهد. ترکیب SEP و MEP پایش مکمل عملکرد حسی و حرکتی را فراهم میکند.
این مورد ارزش نظارت عصبی چندوجهی (IONM) در طول جراحی دیسکبرداری کمری اندوسکوپی را نشان میدهد: تعیین پایههای خاص بیمار، بیهوشی سازگون با نظارت، ارزیابی پیوستهٔ امواج، پاسخ سریع به الکترومیوگرافی انفجاری (burst EMG)، و مقایسهٔ سیگنالهای نهایی با پایهٔ پیشازعمل. این عناصر، فشارآوری کمتهاجمی را تسهیل میکنند و همزمان به حفاظت از عملکرد عصبی کمک مینمایند.
Copyright © NCC Medical Co., Ltd. - سیاست حریم خصوصی