این گزارش موردی، پایش عصبشناسی چندوجهی در حین عمل جراحی UBE برای بیرونزدگی دیسک کمری در سطح L4-L5 را توصیف میکند که شامل پایش EMG، TCeMEP و SEP در طول فرآیندهای آزادسازی ریشه عصبی کمری و آنولوپلاستی حرارتی است.
مردی ۴۸ ساله تحت جراحی اندوسکوپی دو درگاهی (UBE) برای هرنی دیسک کمری L4-L5 قرار گرفت. این روش شامل برداشتن هسته پالپوز هرنیشده، آزادسازی ریشه عصبی کمری و آنولوپلاستی حرارتی آنولوس فیبروس بود.
علائم اصلی بیمار قبل از جراحی، بیحسی و درد در اندامهای تحتانی بود. قدرت عضلانی اندامهای تحتانی در معاینۀ پیشازجراحی طبیعی بود.
اهداف جراحی، برداشتن هسته پالپوز هرنیشده، کاهش فشار وارد بر ریشه عصبی آسیبدیده و تسکین بیحسی و درد اندامهای تحتانی بیمار بود. همچنین درمان حرارتی نقص آنولوس نیز با هدف کاهش خطر عود پسازجراحی انجام شد.
روشهای رایج نظارت عصبفیزیولوژیک در حین جراحی UBE شامل الکترومیوگرافی خودبهخودی (EMG)، پتانسیلهای برانگیخته حسی (SEP) و پتانسیلهای برانگیخته حرکتی الکتریکی ترانسکرانیال (TCeMEP) است.
در میان این روشهای نظارتی، الکترومیوگرافی (EMG) یکی از دقیقترین و مهمترین شاخصهای نظارتی بالینی در طول فرآیندهای UBE است، زیرا میتواند هشدار لحظهای درباره تحریک مکانیکی یا آسیب حرارتی به ریشه عصبی ارائه دهد.
یافتهها و پارامترهای نظارتی برای هر روش در ادامه توضیح داده شدهاند.
الکترودهای ضبط: الکترودهای ثبت معمولاً روی عضلات کوادریسپس، تیبیالیس آنتریور و آبدکتور هالوسیس قرار میگرفتند.
پارامترهای ضبط
| پارامتر | تنظیمات |
|---|---|
| فیلتر فرکانس پایین | 30 هرتز |
| فیلتر فرکانس بالا | ۳۰۰۰ هرتز |
| سرعت ج barr | ۱۰۰ میلی ثانیه |
| حساسیت | ۲۰۰ میکروولت |
معیارهای گزارششده هشدار: کاهش دامنه حداقل ۵۰ درصدی نسبت به مقدار پایه یا افزایش تأخیر زمانی حداقل ۱۰ درصدی، در صورتی که به مدت حداقل ۳ دقیقه ادامه یابد، نیازمند اقدام فوری برحسب توصیف مورد منبع است.
از الکترومیوگرافی برای ارائه هشدار بلادرنگ در مورد تحریک مکانیکی و آسیب حرارتی ریشه عصبی استفاده شد تا عملکرد حرکتی طبیعی بیمار قبل از جراحی حفظ شود و خطر عوارض عصبی پس از جراحی کاهش یابد.
الکترومیوگرافی آزاد در طول دستکاریهای جراحی بهصورت مداوم نظارت میشد. تحریک مکانیکی ریشه عصبی میتوانست فعالیت خودبهخودی غیرطبیعی ایجاد کند، از جمله سریهای تخلیه یا فعالیت انفجاری. چنین فعالیتی نیازمند اطلاع فوری تیم جراحی و ارزیابی مجدد منیور مربوطه بود.

الکترومیوگرافی آزاد ثبتشده در طول تحریک مکانیکی
الکترودهای تحریک: بر اساس سیستم بینالمللی الکتروانسفالوگرافی ۱۰–۲۰، الکترودهای تحریک روی پوست سر در نقاط C3 و C4 قرار گرفتند.
الکترودهای ضبط: الکترودهای ثبت معمولاً بهصورت دوطرفه روی عضلات چهارسر ران، پیشانی ساقه پا و بازکننده انگشت شست قرار داده میشدند.
| پارامتر | تنظیمات |
|---|---|
| فیلتر فرکانس پایین | 30 هرتز |
| فیلتر فرکانس بالا | ۳۰۰۰ هرتز |
| فیلتر ناچ | از |
| سرعت ج barr | 10 میلی ثانیه |
| حساسیت | ۵۰ میکروولت |
| پارامتر | تنظیمات |
|---|---|
| فرکانس تحریک | 0.1 هرتز |
| عرض پالس | ۷۵ میکروثانیه |
| تعداد پالسها در هر سری | 7 |
| فرکانس سری | 500 هرتز |
| شدت تحریک | ۲۰۰ تا ۴۰۰ ولت |
از TCeMEP برای ارائهٔ هشدار بلادرنگ دربارهٔ احتمال تحریک مکانیکی یا آسیب حرارتی به ریشهٔ عصبی استفاده شد و همچنین برای کمک به حفظ عملکرد حرکتی طبیعی بیمار قبل از جراحی، که این امر خطر عوارض عصبی پس از جراحی را کاهش میدهد.
پایهای پایدار از TCeMEP باید پیش از آزادسازی فشار بهدست آید. سپس پایش داخلعملیاتی باید بهصورت مداوم ادامه یابد و تغییرات بعدی در امواج با پایهٔ قبل از جراحی مقایسه شوند.
بر اساس مورد گزارششده، کاهش دامنهٔ بیش از ۵۰ درصد نسبت به پایه یا افزایش تأخیر زمانی بیش از ۱۰ درصد بهعنوان معیار هشدار در نظر گرفته شد. از عوامل مسدودکنندهٔ عصبی-عضلانی و عمق بیهوشی بیش از حد باید اجتناب شود، زیرا ممکن است امواج TCeMEP را سرکوب کنند. هنگامی که تغییر غیرطبیعی شناسایی شد، تیم پایش باید بهسرعت هشدار دهد تا تیم جراحی بتواند بررسی لازم را انجام داده و واکنش مناسب را نشان دهد.

موجنمايی پایدار TCeMEP قبل از رفع فشار بهدست آمد و پایهای برای مقایسه تعریف شد

موجنمايی TCeMEP پس از اعمال بلوک عضلانی-عصبی اضافی ثبت شد

موجنمايی TCeMEP پس از خارجکردن هستهی بیرونزدهی دیسک ثبت شد
الکترودهای ضبط: الکترود ثبت طبق سیستم بینالمللی الکتروانسفالوگرافی ۱۰–۲۰ در نقطهٔ Cz'، حدود ۲ سانتیمتر در پشت Cz، قرار گرفت. الکترود مرجع در نقطهٔ Fz قرار داده شد.
الکترودهای تحریک: برای تحریک اندام تحتانی، الکترودهای تحریک روی عصب تیبیال پشتی در ناحیهٔ مچ پا قرار گرفتند.
| پارامتر | تنظیمات |
|---|---|
| فیلتر فرکانس پایین | 30 هرتز |
| فیلتر فرکانس بالا | 500 هرتز |
| سرعت ج barr | 10 میلی ثانیه |
| حساسیت | ۲ میکروولت |
| پارامتر | تنظیمات |
|---|---|
| فرکانس تحریک | ۲٫۳۳ هرتز |
| عرض پالس | ۲۰۰ میکروثانیه |
| شدت تحریک | 25 mA |
از SEP برای ارزیابی سلامت مسیرهای هدایت حسی و کمک به پیشگیری از اختلالات حسی پس از عمل استفاده شد.
پیش از جراحی باید پایهای پایدار از SEP بهدست آید و در طول کل فرآیند بهصورت مداوم پایش شود. بر اساس مورد منبع، کاهش دامنهٔ بیش از ۵۰ درصد نسبت به پایه یا افزایش زمان تأخیر بیش از ۱۰ درصد بهعنوان معیار هشدار در نظر گرفته شد.
عمق بیش از حد بیهوشی و فشار خون پایین باید اجتناب شوند، زیرا ممکن است بر سیگنالهای SEP تأثیر بگذارند. در صورت مشاهده تغییر غیرطبیعی، تیم نظارت باید بهطور بهموقع هشدار دهد و علل احتمالی بررسی شوند.

پیش از جراحی، شکلموج پایدار SEP ثبت شد و خط پایه تعیین گردید.

ثبت شکلموج SEP در حین عمل جراحی
در ابتدای جراحی، در حالی که کانالهای کاری UBE در حال ایجاد بودند، سیگنال EMG فعالیت الکتریکی استراحت را نشان داد. همچنین شکلموجهای پایدار SEP و TCeMEP نیز ثبت شدند. این سیگنالها برای تعیین خط پایه مقایسه بلادرنگ در طول باقیمانده جراحی استفاده شدند.



در طول روند دقیق کاهش فشار و درمان پردهٔ فیبروز، الکترومیوگرافیِ آزاد بهصورت مداوم پایش میشد. ظهور دنبالههای تخلیه یا فعالیت انفجاری نیازمند هشدار فوری بود، زیرا چنین فعالیتی میتوانست نشاندهندهٔ تحریک ریشهٔ عصبی باشد.
پس از اتمام کاهش فشار، دامنهٔ TCeMEP بهوضوح بالاتر از مقدار پایهٔ پیشاز عمل بود.


در پایان روند جراحی، جراح اصلی تأیید کرد که ریشهٔ عصبی آسیبدیده کاملاً آزاد شده و هیچ خونریزی فعالی وجود ندارد.
سپس SEP و TCeMEP مجدداً ارزیابی شدند. نتایج نهایی پایش نشان داد که دامنهها و زمانهای تأخیر در محدودهٔ طبیعی باقی ماندهاند. در غیاب تحریک، الکترومیوگرافی بهطور مداوم فعالیت الکتریکی استراحتی را نشان میداد.

مدیریت بیهوشی بهویژه در طول پایش درونعملیاتی برای جراحی UBE کمری اهمیت فراوانی دارد. عوامل بیهوشی ممکن است بر سیگنالهای عصبی-فیزیولوژیک تأثیر بگذارند و دقت پایش را تحت تأثیر قرار دهند. بنابراین، ارتباط پیشازعملی با متخصص بیهوشی ضروری است.
از استفاده از عوامل مسدودکننده عصبی-عضلانی و عمق بیهوشی بیشازحد باید خودداری شود، زیرا این عوامل ممکن است شکلموجهای TCeMEP را سرکوب کنند. مدیریت بیهوشی باید با نیازهای پایش هماهنگ باشد تا سیگنالهای حرکتی و حسی قابلاعتماد بهطور پیوسته بهدست آیند و حفظ شوند.
در طول جراحی، باید EMG آزاد، TCeMEP و SEP بهصورت پیوسته پایش شوند. هنگامی که اقدام جراحی—مانند کشیدن ریشه عصبی یا استفاده از الکتروکوتر—ریشه عصبی را تحریک میکند، فعالیت غیرطبیعی EMG، از جمله پتانسیلهای انفجاری، ممکن است رخ دهد. چنین تغییری نشاندهنده تحریک مکانیکی یا حرارتی احتمالی ریشه عصبی است. جراح باید بلافاصله مسیر یا اقدام جراحی را بازبینی و اصلاح کند تا از آسیب عصبی جلوگیری شود.
در این حالت، دامنهها و زمانهای تأخیرِ TCeMEP و SEP تغییرات قابلتوجهی نسبت به پایهٔ پیشاز جراحی نشان ندادند. کاهش دامنه در سطح هشداردهنده (بیش از ۵۰٪) یا افزایش زمان تأخیر (بیش از ۱۰٪) مشاهده نشد. پس از آزادسازی فشار، دامنهٔ TCeMEP بالاتر از پایهٔ پیشاز جراحی بود.
فشار خون، ضربان قلب و دمای بدن باید در طول روند عمل جراحی در محدودههای پایدار نگه داشته شوند. همچنین تداخل الکترومغناطیسی باید به حداقل رسید تا عملکرد قابلاطمینان تجهیزات نظارتی تضمین شود و آرتیفکتهایی که ممکن است اشتباهی بهجای تغییرات فیزیولوژیکی تفسیر شوند، کاهش یابند.
نتایج نظارتی در کنار یافتههای جراحی تفسیر شدند. پس از تأیید جراح از آزادسازی کامل ریشههای عصبی و عدم وجود خونریزی فعال، ثبتهای نهایی SEP و TCeMEP در محدودهٔ طبیعی باقی ماندند، درحالیکه فعالیت EMG در سطح فعالیت استراحتی و بدون تحریک باقی ماند.
بلندیشدن دیسک کمری زمانی رخ میدهد که بافت هسته پالپوزوس به داخل مجرای نخاعی نفوذ کرده و ریشه عصبی را فشار دهد، که منجر به بیحسی و درد در اندامهای تحتانی میشود. در موارد شدید، این علائم میتوانند بر توانایی راهرفتن و کیفیت زندگی تأثیر بگذارند.
برداشتن هسته پالپوزوس بلندشده با کمک جراحی UBE همراه با آزادسازی ریشه عصبی و آنولوپلاستی حرارتی، رویکردی جراحی کمتهاجمی برای درمان بلندیشدن دیسک کمری است. این روش قصد دارد بافت بلندشده را مستقیماً حذف کند، فشار وارد بر ریشه عصبی را کاهش دهد و نقص حلقهای را درمان کند.
پایش عصبفیزیولوژیک در حین عمل، ارزیابیای عینی و بلادرنگ از عملکرد عصبی زیر بیهوشی فراهم میکند. این پایش بهعنوان لایهای اضافی از محافظت عصبی در طول جراحی عمل میکند. بهویژه، الکترومیوگرافی آزاد (free-run EMG) میتواند هشدار بلادرنگی از تحریک مکانیکی یا حرارتی ریشه عصبی ارائه دهد، درحالیکه TCeMEP و SEP اطلاعات مکملی درباره عملکرد مسیرهای حرکتی و حسی ارائه میکنند.
در این مورد، نظارت چندحالتی به انجام ایمن و دقیق برداشتن هسته پالپوز و آزادسازی کافی ریشه عصبی کمک کرد، بدون اینکه هیچ شاهدی از تخریب عصبی در حین عمل جراحی مشاهده شود. سوابق نظارت نشاندهندهٔ پایداری پاسخهای SEP و TCeMEP نسبت به پایهٔ پیشازعمل بود، افزایش دامنهٔ TCeMEP پس از آزادسازی، و فعالیت EMG در حالت استراحت در غیاب تحریک.
این یافتهها هدف کلی جراحی را تأیید کردند: تسکین فشار وارد بر ریشه عصبی همراه با حفاظت از عملکرد عصبی و ایجاد زمینهای مطلوب برای بهبودی پس از عمل و ارتقای کیفیت زندگی.
Copyright © NCC Medical Co., Ltd. - سیاست حریم خصوصی